Psikoloji

Panik atak ve panik bozukluk

Panik Atak Belirtiler, Nedenler ve Tedavi

Panik atak; önlenemez, ani bir kaygı ve korku dalgasıdır. Kalbiniz hızla çarpar ve nefes alamazsınız. Baş dönmesi ve mide bulantısı hissedersiniz. Hatta öleceğinizi veya delireceğinizi düşünebilirsiniz. Tedavi edilmemiş bir panik atak rahatsızlığı, panik bozukluğuna ve başka sorunlara neden olabilir. Sizi günlük yaşantınızdaki sıradan etkinliklerden dahi alıkoyabilir. Ancak panik, tedavi edilebilir bir sorundur ve ne kadar erken yardım alırsanız o kadar iyi olur. Tedavi ile panik belirtilerini azaltabilir ya da tamamen ortadan kaldırabilir ve yaşamınızın kontrolünü tekrar kazanabilirsiniz.

Panik Atağı Anlamak

Panik atak birçok vakada, beklenmedik bir anda ve hiçbir belirti yokken gerçekleşir. Çoğu zaman belirli bir nedeni de yoktur. Rahatlamış bir haldeyken ya da uyurken de olabilir.

Panik atak sadece bir kez meydana gelebilir, çoğu insan bu sorunu tekrar tekrar yaşar. Tekrarlayan panik atak rahatsızlığın, köprüden geçmek ya da kalabalık önünde konuşmak gibi belirli bir tetikleyicisi olabilir. Özellikle bu tarz nedenler, daha önceden de bir atağa neden olduysa, bu olayın tekrar olma olasılığı yüksektir. Paniğe sebep olan durumlar genellikle, kendinizi tehlike altında hissettiğiniz ve kaçamayacağınız durumlardır.

Bir ya da daha fazla panik atak yaşamış olabilir, ancak bunun dışında tamamen mutlu ve sağlıklı olabilirsiniz. Ya da panik ataklarınız; panik bozukluğu, sosyal fobi veya depresyon gibi başka rahatsızlıkların bir sonucu olarak gerçekleşiyor olabilir. Nedenleri ne olursa olsun, panik atak tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Belirtilerle başa çıkmanıza yardımcı olabilecek pek çok tedavi ve yöntem bulunmaktadır.

Panik Ataklarının İşaret ve Belirtileri

Panik atakları genelde siz evde değilken gerçekleşir, ancak herhangi bir yerde ve herhangi bir zamanda da gerçekleşebilir. Alışveriş yaparken, yolda yürürken, araç kullanırken ya da evde otururken de panik atak geçirebilirsiniz.

Panik atak işaretleri ve belirtileri bir anda gelişebilir ve genellikle 10 dakika içinde doruk noktasına ulaşır. Çoğu panik atak, 20 ile 30 dakika içinde biter ve nadire bir saatten fazla sürer.

Tam gelişmiş bir panik atak aşağıdaki işaret ve belirtilerin bir birleşimin içerir:

  • Nefes darlığı veya aşırı derin solunum
  • Düzensiz kalp atışı veya kalp çarpıntısı
  • Göğüs ağrısı ya da rahatsızlığı
  • Titreme ya da sarsıntı
  • Boğulma hissi
  • Gerçeklik yitimi ya da çevreden soyutlanma
  • Terleme
  • Mide bulantısı ya da ağrısı
  • Baş dönmesi, sersemleşme veya bayılma hissi
  • Uyuşukluk ya da karıncalanma hissi
  • Vücut sıcaklığının aniden artması ya da düşmesi
  • Ölme, kontrolü kaybetme ya da delirme korkusu
Yaşadığınız kalp krizi mi panik atak mı?
Çoğu panik atak belirtisi fizikseldir ve belirtiler çoğu zaman o kadar şiddetlidir ki, insanlar kalp krizi geçirdiklerini düşünürler. Aslında, panik atak rahatsızlığı olan pek çok insan, hayati bir tıbbi rahatsızlık yaşadıklarını düşünerek, sürekli doktora veya hastanelerin acil servislerine gidip tedavi olmaya çalışırlar. Göğüs ağrısı, düzensiz kalp atışı ya da nefes darlığı gibi tıbbi nedenleri gidermek önemli olmakla birlikte, bu belirtilerin nedeni çoğu zaman, gözden kaçırılmış panik rahatsızlığından başka bir şey değildir.

Panik Bozukluğunun İşaret ve Belirtileri

Çoğu insan panik atağı, ileri safhalarını ve daha karmaşık türlerini yaşamadan tecrübe ederler. Sadece bir ya da iki kez panik atak geçirdiyseniz çok fazla endişelenmeniz gerekmez. Ancak pek çok kez panik atak yaşayan kişilerin, panik bozukluğu sürekli ilerler. Panik bozukluğu; tekrarlayan panik ataklar, davranışlarda meydana gelen büyük değişiklikler veya şiddetli ataklardan kaynaklanan sürekli kaygı nedeniyle oluşmaktadır.

Panik Bozukluğunun İşaret ve Belirtileri

Aşağıdaki durumları yaşıyorsanız panik bozukluğu rahatsızlığınız olabilir.

  • Sık sık, belirli bir sebebi olmayan, ani ve beklenmedik panik ataklar geçiriyorsanız.
  • Bir başka panik atak geçirmekten çok endişeleniyorsanız
  • Daha önceden paniklediğiniz yerlere gitmekten çekinmek gibi, panik atak kaynaklı davranış değişiklikleri yapıyorsanız

Tek bir panik atak birkaç dakika sürse de, bu deneyimin etkileri yaşam boyu sürecek izler bırakabilir. Panik bozukluğu yaşıyorsanız, tekrarlayan panik atakların ağır duygusal bedelleri olur. Atak sırasında yaşadığınız korku ve dehşetin anısı özgüveninizi sarsar ve günlük yaşamınızın aksamasına neden olur. Sonuç olarak bu durum, aşağıdaki belirtileri ortaya çıkarır:

  • Beklenti kaygısı – Panik ataklar arasında rahatlama hissi yaşamak ve kendinizden memnun olmak yerine, kendinizi kaygılı ve gergin hissedersiniz. Bu kaygı, başka ataklar yaşama korkusundan kaynaklanır. Bu durum, “korkmaktan korkmak”, çoğu zaman devam eder ve insanı son derece etkisiz hale getirir.
  • Fobi Kaynaklı Kaçış – Belirli durum ya da ortamlardan kaçınmaya başlarsınız. Bu durum kaçındığınız durumun tekrarlanması halinde panik atağın da tekrarlanacağı inancına dayanıyor olabilir. Ya da panik atağı atlamanızın zor olduğu veya panik atağı geçirmeniz halinde yardım alma imkanınızın olmadığı yerlerden kaçabilirsiniz. Aşırıya kaçan fobi kaynaklı kaçış, agorafobi halini alır.

Agorafobi İle Panik Bozukluğu

Agorafobinin halka açık yerlerden ve açık alanlardan korkmaya neden olduğu alışılagelmiş bir düşünce kalıbıdır. Buna rağmen, agorafobinin artık, panik atakların bir komplikasyonu olarak geliştiğine inanılıyor. Agorafobi ile birlikte, atlatmanın zor ve utanç verici olduğu yerlerde panik atak geçirmekten korkarsınız. Ayrıca yardım alamayacağınız yerlerde panik atak geçirmekten de korkabilirsiniz.

Bu korkular nedeniyle, git gide daha fazla durumdan kaçınmaya başlarsınız. Örneğin, alışveriş merkezleri ya da spor sahaları gibi kalabalık alanlardan uzak durmaya başlayabilirsiniz. Ayrıca arabalardan, uçaklardan, metrolardan ve diğer ulaşım yöntemlerinden de kaçınabilirsiniz. Daha şiddetli vakalarda ise, sadece evdeyken kendinizi güvende hissedebilirsiniz.

Agorafobisi olanların kaçınması gereken durumlar veya etkinlikler:

  • Evden çok uzak olmak
  • Güvenilir bir insanın eşliği olmadan bir yere gitmek
  • Fiziksel çaba sarf etmek (bunun panik atağı tetikleyeceğine olan inanıştan dolayı)
  • Atağın kolayca atlatılamayacağı yerlere gitmek (örn. restoranlar, tiyatrolar, mağazalar, toplu taşıma araçları)
  • Araç kullanmak
  • Pek çok insanın bir araya geldiği ortamlar gibi, panik atağı geçirmenin utandırıcı olabileceği yerlere gitmek
  • Paniği tetikleme ihtimali yüksek olan şeyler yemek ya da içmek (alkol, kafein ya da belirli yiyecekler, ilaçlar gibi)

Agorafobi herhangi bir durumda gelişebilir olsa da, genellikle panik atakların tekrarlamaya başlamasından sonraki bir yıl içinde ortaya çıkar.

Panik Atak ve Panik bozukluğunun Nedenleri

Panik atak ve panik bozukluğunun gerçek nedenleri belirsiz olsa da, panik atak geçirme eğilimi genetiktir. Ayrıca, üniversiteden mezun olmak, iş dünyasına girmek, evlenmek ve bebek sahibi olmak gibi, hayatı önemli ölçüde değiştiren başlıca etkenlerin de bu sorunla bağlantısı var gibi görünüyor. Sevilen birinin ölmesi, boşanma veya sahip olunan bir işi kaybetmek gibi, şiddetli strese neden olan durumlar da panik atağı tetikleyebilir.

Panik Atakları ayrıca, tıbbi sebepler ve diğer fiziksel unsurlar nedeniyle de gerçekleşebilir. Panik belirtileri nedeniyle zarar görüyorsanız, aşağıdaki olasılıklarla başa çıkmak için bir doktora danışmanız gerekir.

  • Kalp kapakçığı kayması, kalp kapaklarından birinin gerektiği gibi kapanmaması durumunda ortaya çıkan, ikincil bir kalp rahatsızlığıdır.
  • Hipertiroidizm (tiroit bezlerinin aşırı çalışması)
  • Hipoglisemi (kanda şeker azlığı)
  • Uyarıcı Kullanımı (amfetamin, kokain, kafein)
  • İlaç tedavisinden vazgeçme

Panik Atak ve Panik bozukluğunun Tedavisi

Panik atak ve panik bozukluğu tedavi edilebilir rahatsızlıklardır. Bireysel çaba veya terapi seansları ile çoğu zaman başarılı bir biçimde tedavi edilebilir.

Bilişsel Davranışsal Terapi

Bilişsel davranışsal terapi; panik atak, panik bozukluğu ve agorafobinin, genel olarak en etkili tedavisi olarak görülmektedir. Bilişsel davranışsal terapi, panik atakları besleyen ya da tetikleyen düşünce biçimlerine ve davranışlara odaklanır. Korkularınıza daha gerçekçi bir ışık rehberliğinde bakmanıza yardımcı olur.

Mesela, araç kullanırken panik atak geçirmeniz halinde olabilecek en kötü şey nedir? Arabanızı yolun kenarına çekip durdurmanız gerekirken, bir yere çarpmaya veya kalp krizi geçirmeye meyilli olmazsınız. Çok korkunç bir şeyin olmayacağını öğrendiğinizde, panikleme düşüncesi daha az korkutucu bir hale gelir.

Panik Atak ve Panik Bozukluğu İçin Maruz Bırakma Terapisi

Panik bozukluğu için maruz bırakma terapisinde, güvenli ve kontrol altına alınmış bir çevrede panik duygusuna maruz bırakılırsınız. Bu, size panikle başa çıkmanın daha sağlıklı yollarını öğrenme imkanı tanır. Sizden; derin derin nefes alıp vermeniz, kafanızı bir taraftan diğerine sallamanız veya nefesinizi tutmanız istenebilir. Bu egzersizler, panik belirtilerine benzeyen belirtilerin ortaya çıkmasını sağlar. Her maruz kalma ile birlikte, içsel duygularınızdan daha az korkar hale gelir ve paniğiniz üzerinde kontrolünüz olduğunu gösteren harika bir duygu hissedersiniz.

Eğer agorafobiniz varsa, korkulan duruma maruz kalmak ve kaçınmak da tedavide bulunmaktadır. Belirli korkular için yapılan maruz bırakma terapisinde de, paniğiniz azalmaya başlayana kadar korkulan durumla yüzleşirsiniz. Bu deneyim aracılığıyla, söz konusu durumun zarar verici olmadığını ve aslında duygularınızı kontrol edebildiğinizi öğrenirsiniz.

Paniğin Üstesinden Gelmek: Etkili terapileri keşfetmek

Eğer panik bozukluğu nedeniyle sıkıntı yaşıyorsanız, terapi size panik atakları önlemeyi ve bu sorunla başa çıkmayı öğretebilir. Kısa süreli bir tedavi bile yardımcı olabilir! Çoğu insan 6 ile 12 tedavi seansı arasında, belirtilerde ciddi bir düşüş deneyimler.

Panik Atak ve Panik bozukluğu İçin İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi, panik bozukluğu rahatsızlığının belirtilerinden bazılarını kontrol etmek ya da azaltmak amacıyla uygulanabilir. Buna rağmen, ilaçlar rahatsızlığı tedavi etmez ya da ortadan kaldırmaz. İlaç tedavisi; şiddetli rahatsızlıklarda çok işe yarar, ancak izlenilen tek tedavi yöntemi olmamalıdır. İlaç tedavisinin en yüksek etkiyi yapması için, panik bozukluğunun içsel nedenlerini ortaya çıkaran terapiler ve yaşam tarzı değişiklikleri ile birlikte uygulanması gerekir.

Panik atak ve panik bozukluğu için kullanılan ilaçlar:

  • Antidepresanlar. Etkili olmaya başlaması birkaç hafta sürer. Bu nedenle antidepresanları sadece panik atak sırasında değil, sürekli almanız gerekmektedir.
  • Benzodiazepinler (yatıştırıcılar). Bunlar, oldukça hızlı bir biçimde etki eden (30 dakika ile bir saat arasında), kaygı giderici ilaçlardır. Bu ilaçları bir panik atak sırasında almak, belirtilerden hızlı bir biçimde kurtulmanızı sağlar. Buna rağmen, benzodiazepinler ileri derecede bağımlılık yapan ilaçlardır ve geri çekilimi çok ağır etkiler yaratır. Bu nedenle dikkatle kullanılmalıdır.

Panik Atak ve Panik bozukluğu İçin Bireysel Çözümler

Konu panik atak olduğunda profesyonel tedavi ve terapi çok büyük farklılıklar yaratabilir. Ancak, kendi kendinize de yapabileceğiniz pek çok şey mevcut. İşte bunlardan birkaçı:

  • Panik hakkında bilgi edinin. Basit bir biçimde, panik hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak, rahatsızlığınızın etkilerini azaltmanıza önemli katkılar sağlar. Bu yüzden kaygı, panik bozukluğu ve panik atak sırasında ‘ya savaş ya kaç’ tepkisinin tecrübe edilmesi hakkında araştırma yapın. Panik anındaki his ve duyguların gayet normal olduğunu ve delirmeyeceğinizi öğreneceksiniz.
  • Sigara kullanımından ve kafeinden kaçının. Sigara ve kafein, hassas insanlarda panik ataklara neden olur. Sonuç olarak; sigaradan, kahveden ve diğer kafeinli içeceklerden uzak durmak akıllıca bir hareket olur. Ayrıca, diyet hapları ve uyku getirmeyen grip ilaçları gibi, uyarıcı madde içeren ilaçlardan da kaçının.
  • Nefesinizi kontrol etmeyi öğrenin. Aşırı derin solunum, sersemlik ve göğüs sıkışması gibi, panik atak anında ortaya çıkan pek çok his yaratır. Diğer yandan, düzenli derin solunum, panik etkilerini azaltabilir. Solunum kontrolünü öğrenerek, kaygılanmaya başladığınızda kendinizi rahatlatmak için kullanabileceğiniz bir başa çıkma yeteneği geliştirirsiniz. Eğer nefesinizi nasıl kontrol edeceğinizi bilirseniz, korktuğunuz kötü duyguları yaratmaya da daha az eğimli olursunuz.
  • Rahatlama teknikleri uygulayın. Yoga, meditasyon ve kademeli kas rahatlatma gibi uygulamalar, düzenli olarak yapıldıklarında, kaygı ve panik anındaki gerginliğin tersine, vücudun rahatlama tepkisini güçlendirir. Ve bu uygulamalar sadece rahatlamanızı sağlamaz, aynı zamanda neşe ve sakinlik hislerini de arttırır. Bu yüzden, günlük düzeninizde bu çalışmalar için zaman yaratın.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir