Sağlık

Kızamık Hastalığı

Eş Adları : Measles, morbili, rubeola, rugéole.

Kızamık dünyanın her tarafında görülen dökmeli, akut çok mikroplu bir hastalıktır.

Hastalık Etkeni :

Paramyxoviridae ailesinin Morbillivirus cinsinde bulunan kızamık (measles) virüsü 140 mm büyüklüktedir, molekül ağırlığı 6 milyondur. Tek zincirli RNA virüsüdür. Paralel yüzeyleri uzamış, yuvarlak görünüşlü, kılıflı bir virüstür. Kılıfı hemaglutinin taşır. Maymun eritrositleri ile hemaglutinasyon ve hemadsorpsiyon verir. Kızamık virüsü embriyolu yumurta ve doku kültürlerinde üretilmiştir. Dev hücre teşkil eder. Nüveler içinde asidofil inklüzyon cisimleri bulunur. Hassas hayvan maymundur.

Kızamığın Gelişimi :

Kızamık solunum yolundan damlacık enfeksiyonu ile bulaşır. Lenfoid dokularda dev hücreler ve bunların nüvelerinde inklüzyon cisimleri husule gelir.

Klinik Belirtileri :

On günlük bir kuluçka döneminden sonra ateş yükselir ve bundan dört gün sonra dökme (ekzantem) görülür. Dökme teşekkülünden önceki ateşli dönemde kırıklık, burun akıntısı, konjunktivit ve öksürük vardır. Ağız mukozasında döküntüden 1-2 gün evvel koplik lekeleri denen 1-3 mm çapında çevreleri koyu kırmızı, merkezleri toplu iğne başı kadar, soluk mavi beyaz renkte enantem husule gelir. Ateş ve öksürük dökmenin husulünden 1-2 gün sonra geçer. Dökme önce alın ve kulak arkasından başlar, 24-48 saat zarfında yüz, boyun ve gövdeye ve daha sonra el ve ayaklara yayılır. Önce toplu iğne başı kadar olan makül veya makülopapül şeklindeki lezyonlar solun pembeden parlak kırmızıya kadar değişik renktedir ve basınçla kaybolurlar. Büyüyerek mercimek kadar olurlar, bazen 2-3 tanesi birleşir ve etrafı girintili çıkıntılı bir leke haline geçer. Dökmeler 5-10 gün içinde kahverengi olur, daha sonra pullar halinde dökülürler. Ağır vak’alarda dökmeler hemorajiktir. Bazı vak’alarda dökmeler husule gelmez.

Kızamıkta solunum yolları bakterilere çok duyarlıdır. Çok defa larinjit, bronşit, bronkopnömoni ve otisis media husule gelir. Bu enfeksiyonlar bilhassa streptokok, pnömokok ve heamophilus influenzae ile olur. Virüsün kendisi de bir pnömoniye neden olabilir. Nadir bir komplikasyon ensefalomiyelittir ve kızlarda daha fazladır. Merkez sinir sisteminden ensefalomiyelitten başka nadir olarak mileyit, radikülit ve nöroretinit görülür. Kızamığın neden olduğu şiddetli lenfoid hiperplazi apendiks lümenini tıkayarak apendiküler ağrılara hatta perforasyona kadar giden apandisite neden olabilir.

Subakut sklerozlu panensefalit (SSPE) öldürücü bir merkezi sinir sistemi hastalığıdır. Hastaların serumunda ve beyin omurilik sıvısında yüksek titrede kızamık virüsüne karşı kompleman birleşmesi ve hemaglutinasyon antikorları bulunur. Sinir hücrelerinde kızamık virüs antijeninin bulunduğu immunofluoresan antikor boyaması ile gösterilir. Bundan dolayı kızamık virüsünün SSPE’in etkeni olabileceği düşünülmüştür.

Laboratuvar Tanısı :

Genel olarak kızamığın klinik tanısı kolaydır : koplik lekeleri ve ekzantem tanıyı koydurur. Kızamık nükaha serumu, deri içine şırınga edildiği yerde, kızamık dökmelerinin husulüne engel olur. Hastalığın akut döneminde dökmelerin görülmesinden sonra 24 saat içinde, kanda ve nazofarinks salgısında virüs vardır. Virüs idrardan da elde edilmiştir. Çift serumla yapılan kompleman birleşmesi, HI ve nötralizasyon deneyleri ile antikor titresinin yükselişi aranır. Kızamıkta, oransal bir lenfositoz ile birlikte, lökopeni görülür.

Kızamıkta Bağışıklık :

Enfeksiyon genel olarak çocukluk yaşlarında geçirilir ve hayat boyunca süren bir bağışıklık kalır. Nadiren olan ikinci enfeksiyon ancak bağışıklık kazanamayan bireylerde görülür.

Kızamığın Görülme Sıklığı :

Kızamık 2-3 yılda, bazen 5-10 yılda bir salgın yapar. 3-5 yaşındaki çocuklarda insidens en yüksektir. Çocukluk yaşlarında ekseri kimseler hastalandığından, yetişkinlerin çoğu bağışıktır. Hastalık en çok bahar aylarında görülür. Kızamıktan ölüm nadirdir, daha çok bakterilerle solunum yollarının enfeksiyonu sonucu olur. Kızamık ihbarı zorunlu hastalıklar arasına konulmuştur.

Kızamık Tedavisi :

Komplikasyon olmayan vak’alarda tedavi semptomatiktir. Yatak istirahati ve hafif besin rejimi uygundur. Bakteri enfeksiyonlarına sulfonamid ve antibiyotiklerle engel olunur.

Kızamıktan Korunma :

Hasta ile temastan hemen sonra nükaha serumu, yetişkin birey serumu, plâsenta özeti ve gamma globulin koruyucu olarak kullanılabilir ve dört haftalık pasif bağışıklık sağlanır. Temastan altı gün sonra verilen antikorlar, hastalığın gidişine etki yapmazlar.

Kızamığa karşı canlı aşılar kullanılmaktadır. Canlı aşı duyarlı çocuklarda ateş ve hafif bir döküntü meydana getirir. Çocuklarda antikorlar teşekkül eder ve enfeksiyona bağışık olurlar. Aşı deri altına 0,5cm³ olarak uygulanır. İki yıl veya daha fazla serumda yüksek titrede antikorlar gösterilir. Kızamığın inaktif aşısı da vardır. Ancak antijenliği zayıf olduğundan iyi bir koruma sağlayamaz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir