Sağlık

Kanamalar ve İlkyardım

Çeşitli nedenlere bağlı olarak kanın damar dışına çıkması olayına Kanama adı verilir.

Kanamalar, iç kanama ve dış kanamalar şeklide olabilirler. Dış kanamalarda damardan çıkan kan vücuttan dışarı akar. İç kanamalarda ise kan organ içi ya da organlar arası vücut boşluklarına akar.

Kanamalar kanayan damarın cinsine göre yavaş veya hızlı seyreden klinik belirtilere yol açar.

Kılcal Damar Kanamaları :

Deri içine küçük noktalar veya benekler halinde veya derideki bir yaradan dışarıya sızma şeklinde kanamalardır.

Atardamar kanamalarında akan kan açık kırmızı renktedir ve kalp atışına uygun olarak kesik kesik ve kuvvetli basınçla fışkırarak akar. Toplardamar kanamalarında ise kan rengi koyu kırmızıdır ve bir kaptan dökülür, taşar gibi sürekli olarak akar.

İster iç isterse dış kanama olsun, kanamalı hastada klinik belirti olarak şunlar görülür ;

Başlangıçta rengi solar, baş dönmesi ve halsizlikten, susuzluktan, havasızlıktan yakınız, soğuk soğuk terler, önce huzursuz ve heyecanlıdır, derin doluk almaya başlar, sonra dudakları solar, bilincini yitirir ve bayılır.

Kanamalarda İlk Yardım :

Kanamayı durdurmak için aşağıdaki yollara başvurulur :

1 – Parmakla Basarak Durdurma :

Kanayan yere parmakla veya varsa bir gazlı bez ile basılır beklenir, ufak yaralanmalarda çok defa 5-10 dakikada kanama durur. Fakat üzerindeki pıhtı temizlenirse kanama yeniden başlayabilir.

2 – Kanayan Organın Yükseltilmesi :

Kanayan yer eğer bir kol veya bacaksa kalp düzeyinden yukarı yükseltilirse kanama azalır.

3 – Tamponla Basınç Yapma :

Kanayan yere temiz bir sargı bezi veya mendil katlanarak konur. Basınç yapılır ve üzerinden sıkıca sarılır. Eğer kurşun, kemik parçaları varsa çıkarmak için uğraşılmamalı ve hastaneye götürülmelidir.

Kanayan yaralarda kanama basınçlı pansumanla durdurulur ve hastaya bol su verilir.

4 – Damar Köklerine Basınç Yapma :

Yaralanmış bölgeye giden atardamarın kemik üzerinde yüzeyelleştiği yerlere basınç yapılarak parmakla kemik arasında damar sıkıştırılır. Kanamanın direkt baskı ile durdurulmadığı durumlarda da basınç noktalarından yararlanılır.

Yumuşak doku yaralanmalarında yaranın oksijenli su ile temizlenip sarılması gerekmektedir. Küçük ve yüzeysel yaraların temizlenip bantla kapatılması gerekmektedir.

a ) Baş ve Yüzün Tek Taraflı Kanamaları :

Hastanın arkasına geçilir, baş kanayan tarafa eğilir, dört parmak bitişik bir elle alt çene köşesi altına boyuna baskı yapılır.

b ) Şakak bölgesinden Kanamalar :

Kulak sayvanı önüne baskı yapılmalıdır. Şakak bölgesi yaralanmalarında kulak önüne parmakla basarak kan durdurulur.

c ) Yüzde Kanamalar :

Altçene kemiğinin alt kenarının orta kısmına doğru boyna baskı yapılmalıdır.

d ) Kolda Kanamalar :

Hastanın yaralı omuzu aşağı düşürülüp başı kanayan tarafa eğilir ve o taraf köprücük kemiğinin üçte bir iç kısmının arka ve alt tarafına iki parmakla sıkıca basılır.

Bazı kol kanamalarında ayrıca kol dışa döndürülerek üst kol kemiği üzerine baskı büyük atardamarları sıkıştırarak yara sağlar.

e ) Ön Kolda Kanamalar :

Dirsek içine bir sargı bezi katlanır konulur ve dirsek bükülür.

f ) Bacakta Kanamalar :

Kanayan tarafın kasık kıvrımının üçte bir iç kısmına her iki elin başparmağı ile basarak atardamarları leğen kemiğine sıkıştırılır. Ayrıca kanayan yere katlanmış sargı bezi konulup sıkıştırılıp bastırılır sonra sarılır.

g ) Diz Altı Kanamaları :

Kanayan diz altına bir kaç katlı sargı bezi konulup sıkıştırılır ve diz bükülür.

h ) Parmak Kanamaları :

Yaralı yere kuvvetle bastırılıp parmak bükülür.

Sargı ile Sıkma Şeklinde (Bandaj) Kan Durdurulması :

Büyük yaralanmalar bağlı şiddetli kanamalarda yaralı bacak veya kol yaralanma yerinin yukarısından kuşak, atkı, eşarp, lastik boru veya yastık kılıfı ile sıkıca döndürerek sıkılır. Eğer hastane uzaksa turnike her yarım saatte bir gevşetilir, yaranın kanayan yerine basılır, sonra yeniden sıkılır bandaj altında kalan kısmın dolaşımı böylece sağlanır. Bandajın konulduğu saat bir yere kaydedilir.

Burun Kanamaları :

Burna çarpma, düşmeler, burun kılcal damarlarında genişlemeler, burun içinde yaralar, nezle, çeşitli enfeksiyon hastalıkları, kan hastalıkları, vitamin yetersizlikleri ve ergenlik çağında fizyolojik burun kanamaları görülebilir.

Burun Kanamalarında İlk Yardım :

1 – Hastanın başı hafif öne eğilmeli.

2 – Kanayan tarafın karşı taraf kolunu kaldırarak bekletilmeli.

3 – Kanayan burun deliğinin üst kısmına hastanın parmağı kuvvetlice bastırılarak basınç yapılır.

4 – Kan duruncaya kadar ağızdan soluk alması tembihlenir ve sümkürtülmez .

5 – Kan durmazsa sıkıştırılmış pamukla tampon yapılır.

6 – Durdurulamazsa acele hastaneye başvurulmalıdır.

Kulak Yolu Kanamaları :

Başa vurma, başı çarpma veya kulağa şiddetli darbe sonucu meydana gelir. Önlem olarak ;

1 – Kanayan kulak alta gelecek şekilde baş hafif yüksek yatırılır.

2 – Olanak oranında kulak sayvanına kuru bir bez ya da sargı bezi konularak hafifçe sarılır.

3 – Derhal hastaneye iletilmelidir.

Yanak, Dil ve Dişeti Kanamaları :

Çok defa yüz veya çeneye rastlayan bir çarpma, düşme sonucu görülür.

Eğer kan yanak ve dilden geliyorsa,

a ) Hastanın ağzı su ile yıkatılır.

b ) Katlanmış bir gaz bezi ile kanayan yere baskı yapılır.

c ) Diş eti kanaması varsa ağız tuzlu su ile çalkalatılır yine bir gaz bezi veya pamukla tampon yapılır. Kanayan yer sıkıştırılır.

d ) Kanama durmazsa hastaneye iletilmelidir.

Akciğer Kanamaları :

Hasta eski bir akciğer hastasıdır veya yeni başlayan öksürük ve ateşi olan bir hastadır. Öksürürken balgamla beraber kan gelebilir. Gelen kan açık kırmızı renkli ve köpüklüdür. Bazen öldürücü nitelikte bol kanama olabilir. Hasta kanı yutmamışsa kusma görülmez. Derhal hastaneye ulaştırılmalıdır.

Mide ve Bağırsak Kanamaları :

Hasta mide bulantısından şikayet eder ve kusar. Kusmak taze bir mide veya on iki parmak bağırsağı ülserine veya yemek borusundaki bir varis’e ait kanama ise kırmızı renkli kan içerir. Eğer biraz midede beklemişse kahve telvesi rengindedir. Hastanın dışkısı ile de katran rengi siyah sindirilmiş kan atılır. Buna Melena denilir.

Bağırsak kanamalarında kan ya rengi değişmeden yani kırmızı gelir veya kan melena denilen şekilde sindirilmiş olarak siyah renkli gelir. Bunun için üst sindirim yollarından yani ağız, yutak, yemek borusu, mide, onikiparmak bağırsağı veya ince bağırsağın üst kısımlarından gelir. Melena hastanın aldığı demirli ilaçlar, yediği ıspanak, lahana akciğer gibi besin maddelerinden gelen dışkı rengi ile karıştırılmamalıdır.

Bağırsaktan gelen kırmızı kan, karna çarpmalar, tifo ve dizanteri gibi bağırsak hastalıkları, zehirlenmeler, parazitler, çeşitli kan hastalıkları, bağırsak düğümlenmelerinde ve poliplerde görülür.

Şiddetli kanamalarda hasta bekletilmeden hastaneye ulaştırılmalıdır.

Bütün bu kanamalarda hastanın rengi soluk, kan basıncı düşüktür ve kalp atışları hızlıdır.

İç Kanamalar :

Yüksekten düşmeler, şiddetli mekanik travmalar, bazı bulaşıcı hastalıklarda ve mide bağırsak yaralarında iç kanamalar ortaya çıkabilir.

İç Kanama Belirtileri :

1 – Hastanın rengi solar, soğuk soğuk terler, solunum güçlüğü vardır, çok halsizdir ve hava açlığı vardır.

2 – Huzursuz ve endişelidir. Susuzluktan yakınır.

3 – Bulantı olabilir, kan basıncı düşer ve bayılır.

4 – Acele hastaneye ulaştırılmalıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir